Home Blog “De toekomst is veganistisch!”

“De toekomst is veganistisch!”

Geschreven door Gastbloggers eenmalige gastblogger
De toekomst is veganistisch Toneelrecensie van De Moraalridder


Toneelrecensie van De Moraalridder

Vrijdag 10 januari 2019. Amsterdam, Bellevue. Theatervoorstelling De Moraalridder. Voordat theatergroep Echo helemaal los gaat verschijnt actrice Lotte Dunselman in haar rol “De Gezel” op het podium met enkele boodschappen vooraf. “U kunt met ons lachen en wij lachen terug” en “We moeten het van de regisseur proberen met verleiding“. De Gezel geeft daarmee stiekem al een van de kernpunten van deze prachtige voorstelling prijs. Maar wat moeten ze met verleiding proberen? En waarom?

Uitstapje naar 2014: Stel Je Bent Een Koe

In een interview voorafgaand aan de voorstelling vertellen Lotte en haar collega Anna Schoen (die de rol van “De Moraalridder” speelt) dat zij elkaar kennen sinds 1999. Ze leerden elkaar kennen toen zij auditie deden voor de Arnhemse Toneelschool. Na vele samenwerkingen maakten zij in 2014 ‘Stel Je Bent Een Koe’, een theatraal pamflet tegen de bio-industrie. Medestanders waren verheugd met theatrale aandacht voor hun zaak. Maar, zoals Anna dat zegt, voelde “de andere helft (of een kwart) zich aangevallen of had helemaal geen zin het eendimensionale beeld dat wij schetsten. [Ze] vonden dat we veel te ver gingen. Hoewel we ook het geluid lieten horen van mensen die het moeilijk vonden vlees te laten staan was de core boodschap toch wel dat we als mens niet boven de koe staan“.

Terug naar 2019: De Moraalridder

Terug naar het Bellevue theater. De Moraalridder begint aan een moraliserende monoloog, terwijl De Gezel op de achtergrond het podium schoonmaakt en meeluistert. De Moraalridder wordt feller en feller in haar monoloog. Zo nu en dan moedigt De Gezel haar aan, maar die lijkt ook regelmatig afgeleid. “Willen de dieren die je eet vermoord worden?! Zorg dat je aan de goede, ethische, kant van de geschiedenis staat!” schreeuwt De Moraalridder naar het publiek. Wanneer ze een vergelijking met “genocide” en “de holocaust” maakt, roept De Gezel haar tot de orde. “Rustig aan”, zo had de regisseur immers gezegd. Het duo moet de dialoog met het publiek aan gaan. Ze moeten de boodschap proberen te brengen door middel van humor en verleiding. De Moraalridder heeft daar echter moeite mee. Er is actie nodig. “Er is geen tijd voor twijfel!“.

De actrices proberen hun boodschap te brengen met sensuele verleiding. Het harnas wordt al gauw verwisseld voor gemakkelijke kleding. En even later kleden Anna en Lotte zich ook nog even om op het podium. In twee sexy jurken moet de boodschap nóg beter overkomen. En mocht dat niet genoeg zijn heeft De Moraalridder nog een geheim wapen: een ‘knuffelbeest’ in de vorm van een groot konijn. Tijdens het brengen van een moraliserende boodschap wordt het arme konijntje meermaals verkracht door de onderkant van een tafelpoot. I shoot you not. Het bijna voortdurende gelach van het publiek toont het succes van de voorstelling.

Samenspel

Het succes van de voorstelling zit in het perfecte samenspel tussen Anna en Lotte. “In de voorstelling spelen we de rollen Ridder en Gezel, de rollen van de actrices Lotte en Anna én de “echte” Lotte en Anna. Natuurlijk spelen we de theatrale, uitvergrote versie van onszelf en onze relatie als vrienden en collega’s, maar er zit absoluut een autobiografisch tintje aan“, aldus Anna, die nu 2 jaar veganist is na een tijd vegetariër te zijn geweest. Lotte legt hun relatie nader uit wanneer ze over haar rol van De Gezel spreekt als “een uitvergroting van mijzelf – in verhouding tot Anna – in het dagelijks leven. Sommige dingen zijn in het echt ook zo, andere dingen zijn overdreven. De dilemma’s waar mijn personage mee worstelt herken ik wel“.

Het samenspel tussen de actrices toont een ijzersterke dialoog. Lotte en Anna acteren sterk en brengen alle emoties heel voelbaar over. Als toeschouwer leef je écht met beide personages mee. De anderhalf uur durende voorstelling voelt daardoor als een half uurtje: de aandacht van de toeschouwer verslapt geen moment.

De Gezel

Een van de centrale vragen in de voorstelling is: hoe poets je morele blinde vlekken weg en zorg je dat mensen daarnaar gaan handelen? Hoe bereik je verandering? Wat is dé manier om een morele boodschap te brengen? Dat veroorzaakt soms spanningen tussen De Moraalridder en De Gezel. In een emotionele scene zegt De Gezel tegen – en over – De Moraalridder: “Ik vind het oké als iemand een mening heeft, maar niet als ‘ie die de hele tijd geeft“. De Gezel heeft er grote moeite mee dat het nooit goed genoeg is wat ze doet. Dat het altijd beter kan. Of dat dan later blijkt dat wat ze doet toch niet zo goed is voor de wereld. Ze vraagt zich hardop af: “Wil ik de slimste mens zijn in een domme wereld? Of de domste mens in een slimme wereld? Toch zeker dat laatste“. Naast De Moraalridder voelt zij zich soms “geen persoon, maar een decorstuk“.

De Gezel is een mooie verpersoonlijking van de flexitariër of vegetariër die worstelt met de moraliteit van zijn of haar voedsel, maar die de moraal en het eigen gedrag niet tot consistentie gebracht krijgt. Na een pizza gegeten te hebben – bestaande uit “vier soorten moedermelk” legt zij uit dat ze De Moraalridder echt wel volgt, maar ook “relaxt wil leven” en “lol” wil hebben. Het gepreek van Anna gaat haar te ver. De Gezel is ‘gematigd’. In een ruzie met De Moraalridder schreeuwt ze: “De mensen willen het niet horen Anna! Niet op jouw manier!” en “Moralisme is niet sexy!“. De Gezel heeft goed naar haar regisseur geluisterd: als de boodschap niet sexy is, dan dient die met verleiding gebracht te worden. Te confronterend zijn naar je publiek werkt averechts. Ik weet niet of ik het met de regisseur eens ben; te lief zijn werkt wellicht ook niet. Tja, wat werkt en voor wie? Ieder mens is anders.

De Moraalridder

Wanneer De Moraalridder haar boodschap brengt en helemaal los gaat is zij explosief. De Moraalridder schreeuwt als ze eraan denkt dat de dolfijn voor een groot deel uit plastic bestaat, als ze over het eten van niet-menselijke dieren spreekt en wanneer ze spreekt over het voortbestaan van onze planeet. Woede en boosheid tonen zich fel. In het publiek wordt gelachen. De Moraalridder herhaalt de woorden van Bertolt Brecht: “Als misdaden zich opstapelen worden ze onzichtbaar“. Ik kijk om me heen en besef dat een groot deel van het publiek oogkleppen op heeft. De hele zaal oogt vermaakt en niemand is geshockeerd. Dat is begrijpelijk als je weet voor welk publiek de voorstelling bedoeld is: “Voor mensen die een hekel hebben aan milieuactivisten, veganisten, social-justice-warriors, nou ja, Moraalridders dus. Maar ook voor mensen die zich juist herkennen in dat profiel. Én voor mensen die er niet echt een mening over hebben, maar gewoon houden van mooie beelden, humor en goed acteerwerk: theaterliefhebbers“, aldus Anna in het interview vooraf.

Maar ondanks die brede – en meer genuanceerde insteek – lijkt de voorstelling mensen, misschien slechts voor even, aan het denken gezet te hebben. Wanneer De Gezel flirt met het publiek – Lotte’s favoriete scene zo vertelt ze – biedt zij een paar blikjes bier aan. Die worden enthousiast aangenomen. Maar dan biedt zij ook een paar pizzapunten aan. Geïnteresseerd buig ik me iets voorover om goed te kunnen zien hoe het publiek reageert. Niemand neemt een pizzapunt aan. De Gezel probeert het nog een paar keer. Niemand eet een pizzaatje met haar, terwijl ze er toch echt verleidelijk bij staat. Het doet me goed dat de toeschouwers inzien dat het aannemen van die punt immoreel is. De Moraalridder heeft gelijk. “De toekomst is veganistisch!“.

* De tournee loopt nog tot en met 21 februari 2019. Kaartje kopen? Ga naar www.tgecho.com

You may also like

Laat een berichtje achter